21. Yüzyılın Çelişkilerinden “Biri Hiçbiri Binlercesi”ne Bakmak

Kuntay Gücüm

Luigi Pirandello’nın Biri, Hiçbiri Binlercesi adlı romanı için, “Pirandello’nun eşinin deliliği ile Einstein’ın ‘İzafiyet Teorisi’nin ortaya çıkardığı sonuç oldukça çarpıcıdır” tespiti yapılmıştır. Einstein ve Heisenberg’in fizik teorilerinin Pirandello’nun edebiyatına etkileri üzerine İbrahim Yasin Güler tarafından Türkiye’de bir tez de yazılmıştır. Bu tezden Einstein’in yazara “biz akrabayız” dediğini öğreniyoruz. Fakat Pirandello’yu anlayabilmek için bu bilgiye Birinci Dünya Savaşı’yla sonuçlanan olaylar ve süreçlerin etkisini de eklemeliyiz.

Pirandello ile fizik teorileri arasında kurulan ilişki şüphesiz doğrudur; çünkü Pirandello da zamanın içinde uzatarak anlatan Proust gibi göreliliğin gösterildiği yıllarda yaşadı (anlamı var mıdır bilmiyorum ama Kayıp Zamanın İzinde ile Einstein’in makaleleri neredeyse eşzamanlı yayınlanmıştı). Bu makalenin amacı açısından ise üsteki bilgi eksiktir çünkü dönemin Avrupa aydını doğa kanunlarındaki yeni keşifleri toplumsal ilişkilerin anlamlandırılmasında kullanırken, bilinci, 19. yüzyıldan 20. yüzyıla geçiş süreci ile Büyük Savaşın yarattığı buhranların etkisi altında ve emperyalist sınıfların ideolojisinin süzgecinden geçerek oluşmuştu. 

Burada bir not düşmeliyim. Proust, kendi ifadesiyle insanları “Zaman içinde çok büyük, ölçüsüzce uzatılmış bir yer kaplayan varlıklar” olarak tasvir etmişti. “İnsanlar, yıllara dalmış devler misali, yaşamış oldukları, sayısız günden oluşan, birbirinden uzak dönemlerin hepsine aynı anda değerler” derken, Pirandello’dan farklı şekilde de olsa muhtemelen aynı bilimsel bilgiyi kullanıyordu. Pirandello gerçeklik algılarının, Proust ise kayıp zamanın izini sürmüştü, diyebiliriz. Artık biliyoruz ki her ikisi de göreliliğe bağlanabilir.

Yazının tamamını okumak için linke tıklayınız:

https://teoridergisi.com/21-yuzyilin-celiskilerinden-biri-hicbiri-binlercesine-bakmak/