1960’ların Türkiye’si düşünsel ve edebi olarak bir eşik dönemidir. Bu eşikte doğan dergilerden biri olan Yeni Dergi, 1964 yılında Memet Fuat öncülüğünde yayımlanmaya başladığında, kendisini yalnızca bir edebiyat dergisi olarak değil, bir düşünce alanı olarak konumlandırıyordu. İstanbul merkezli bu aylık dergi, 1975’e kadar süren yayın hayatı boyunca toplam 128 sayı çıkararak Türkiye entelektüel hayatında kalıcı bir iz bıraktı. 

Yeni Dergi’nin en belirgin özelliği, yerel üretimi dünya düşüncesiyle buluşturma çabasıydı. Dergi, modern edebiyatın, felsefenin ve eleştirel teorinin Batı’daki güncel tartışmalarını Türkçeye taşırken; aynı zamanda Türkiye’de yeni bir eleştirel düşünme biçiminin gelişmesine katkı sundu. Varoluşçuluk, Marksist eleştiri, estetik ve siyaset gibi alanlarda yayımlanan metinler bir zihniyet inşasıydı. 

Bu bağlamda Yeni Dergi, rastlantısal bir metinler toplamı değil; bilinçli bir editoryal yönelimle oluşturulmuş, dosya mantığıyla ilerleyen bir yayın organıydı. Nitekim daha ilk yıllarında, belirli sayıları bir yazara ya da temaya ayırarak okuru düşünsel bir yoğunlaşmaya davet etti. James Baldwin dosyası da bu yaklaşımın en çarpıcı örneklerinden biridir. 

1964 tarihli bu sayıda, Baldwin’in metinleri üzerinden, Amerika’daki ırkçılık meselesi, sömürgecilik, kimlik ve yabancılaşma gibi başlıklar Türkiye okurunun gündemine taşındı. Baldwin’in İstanbul’la kurduğu ilişki ve Türkiye’de geçirdiği yıllar düşünüldüğünde, bu yazı aynı zamanda çift yönlü bir bakış üretir: Türkiye’den Amerika’ya ve Amerika’dan dünyaya bakan bir eleştiri. 

Bugün bu metinleri yeniden okurken, aslında bir dergiyi değil, bir dönemin zihinsel haritasını da yeniden açıyoruz. Yeni Dergi’nin dijital arşivine katkı koyan isimlere teşekkürle…

https://yenidergi.com

Hayatım Üzerine Notlar

James Baldwin